Amsterdam

TYPE

Monument

KAMERS

7

LOCATIE

Amsterdam
Adres: Herengracht 238
Vraagprijs: 1.690.000
Bouwvorm: bestaande bouw
Bouwjaar:
Ligging: aan water, in centrum
Oppervlakte: 141 m²

*** Please find the English version below***

Een balkon aan de gracht of dakparadijs op aarde?

In eerste instantie valt het pand niet op in de aaneengesloten grachtengevel van de Herengracht. Maar als je goed kijkt zie je dat dit pand zowel een balkon als een erker aan de grachtkant heeft. Dat is heel bijzonder; er zijn maar heel weinig panden in de grachtengordel die over een buitenruimte aan de straat beschikken en bovendien over een erker met een ongekend uitzicht over de gracht. En dat is nog niet alles. Ook aan de achterzijde komt licht naar binnen op alle verdiepingen. Met als hoogtepunt een ruim dakterras met een adembenemend uitzicht over het Amsterdamse daklandschap.

Bij de aanleg van dit deel van de grachtengordel in 1612 werd bepaald dat de erven aan de gracht bedoeld waren voor wonen en de erven in de dwarsstraten voor winkels en bedrijven. De kavels in de dwarsstraten waren relatief erg duur. Dit had te maken met de bebouwingsmogelijkheden: in tegenstelling tot de grachtenkavels mocht het gehele perceel worden bebouwd maar de maximale bouwhoogte was beperkt. De kavels aan de gracht waren veel groter maar mochten maar voor een deel worden bebouwd; de rest was bestemd voor tuinen. Het wonen aan de gracht kostte geld en de winkels in de dwarsstraten leverden geld op was de gedachte. De hoekerven, zoals het erf waarop Herengracht 238 is gebouwd, waren door hun ligging zeer geschikt voor commerciële functies en waren zelfs nog duurder per vierkante meter dan de erven in de straten en aan de grachten . Dat er ramen in de achtergevel aanwezig zijn bij Herengracht 238 is bijzonder voor de ondiepe huizen op de hoek van het bouwblok. Ook is het een voordeel dat het hele pand één woonhuis is, geen boven- of onderburen en geen VVE.

Het oorspronkelijk 17e -eeuwse pand met trapgevel is te zien op de tekening van Caspar Philips. Het vormde een tweeling met nr 240, allebei gebouwd omstreeks 1620, voor de eigenaar de smid P.T. Pendavingh door timmerman H.P. Mijnarends. In 1902 is het huis grotendeels vernieuwd en voorzien van een nieuwe voorgevel in Jugendstil stijl, maar in het souterrain zijn nog enkele details van het oude huis afleesbaar. De bouwtekeningen uit 1902 zijn bewaard gebleven. De nu zo fotogenieke voordeur geeft de voor die tijd kenmerkende vormwereld van de Jugenstil het beste weer. Constructief gezien is deze deur een paneeldeur. Het bijzondere zit niet in de panelen maar in de afwerking van de stijlen en dorpels waarbij de gebogen “schoorstijl” van het onderpaneel het meeste opvalt. De bewerkingen van de boven- en onderkanten van de lange middenpaneeltjes zijn tekenend voor deze tijd, evenals de afschuiningen van de glaspaneeltjes, die doen denken aan de 16e eeuwse “rosering”.

In de gang liggen, zoals het hoort, witmarmeren tegels. De huidige tegels zijn in 1996 aangebracht, maar ook op oude foto’s, in bezit van de huidige eigenaren, zijn al marmeren tegels te zien. Daarop is ook de oude trap met een kwart naar de verdieping én het bijzondere detail al te zien van een pilaster van marmeren plaat met kroonlijstje en basis in de plint. Die pilaster is nog steeds aanwezig en vormt samen met de dichtgezette deuropening naar de voorkamer én het waterkraantje een interessante hal. Op de begane grond bevinden zich de voorkamer met een eenvoudig gedecoreerd stucplafond en de keuken in de uitbouw. Een daklicht zorgt voor daglicht in de keuken. Vanuit de keuken is door de huidige bewoners een dienstliftje aangebracht naar de bovengelegen zitkamer met open haard. Mogelijk zijn de balklagen en het rookkanaal hier nog elementen uit het 17e eeuwse huis, maar deze zijn momenteel verscholen achter omtimmeringen. De in 1996 aangebrachte rechte steektrap naar de verdieping is goed beloopbaar. Vanuit de serre is het uitzicht op deze verdieping over de lengte van de gracht adembenemend. De boom die op het noordoosten ten opzichte van het huis staat, zorgt voor veel sfeer maar neemt geen zon weg uit het huis. Aan de achterzijde wordt ook deze verdieping verlicht met daglicht door een roedevenster. Een open trap met twee kwarten leidt naar de volgende verdieping en de oude trapspijlen zijn een bijzonder detail als je naar boven loopt. De trap wordt zelfs verlicht met daglicht vanuit een dakvenster; in dit huis komt het licht van alle kanten. Op de tweede verdieping is nu een pantrykeuken, de badkamer en een grote slaapkamer aan de voorzijde. Met openslaande deuren naar het balkon. En vanaf het balkon weer een fantastisch uitzicht over de gracht en de gevels van de overzijde van de Herengracht waar ook een paar pareltjes staan wat fijn is om naar te kijken. De ruitindeling in de openslaande deuren en het raam zijn zo vormgegeven dat je altijd vrij uitzicht hebt als je staat of zit en dat niet wordt belemmerd door een roede. In die tijd was het mogelijk om grotere ruiten te maken. Een steektrap aan de achterzijde geeft toegang tot de kapverdieping. Dit is duidelijk een nieuwe toevoeging in de verbouwing van 1902, met slankere balken en een houten beschot tussen de balken van het platte dak. Ook hier weer vrij uitzicht uit het raam met ronde boog. Samen met de schuine dakhelling aan de voorgevel geeft dit het vertrek een bijzonder karakter. Wat nog wordt versterkt door het ruime en comfortabele dakterras wat aan dit vertrek grenst. Dit is toch wel een paradijs op aarde! Totale rust in groene omgeving door de bloempotten op dit terras met zicht op de bomen in het binnenterrein en het onvolprezen daklandschap van Amsterdam. Geen last van stadsgeluiden hier, je hoort alleen de vogels. Hoeveel buitenruimtes kan een pand op de gracht hebben?

Als we weer afdalen naar de begane grond is er vanuit de keuken de toegang tot het souterrain. En wat een bijzondere verdieping is dit ook weer. Op dit moment een functionele ruimte met een nieuwe tegelvloer. Maar kijk eens naar de balken: bij een aantal zijn nog restanten te zien van een typisch zeventiende-eeuwse balkprofilering. En een afgeronde inkeping om onder de balk door te kunnen lopen. Samen met de witjes op de bouwmuren, die ook nog volgens info van de huidige eigenaar opgebouwd zijn met geeltjes, zijn dit allemaal elementen die verwijzen naar het oude zeventiende-eeuwse huis. In de uitbouw onder de keuken zijn bij de verbouwing in 1996 nog onderdelen aangetroffen van de oude hemelwaterafvoer die binnenshuis van het achterdak werd afgevoerd via een goot naar de afvoer in de gracht. Want dat is zo bijzonder in Amsterdam: er zijn in principe geen hemelwaterafvoeren zichtbaar aan de voorgevel. Let daar maar eens op als je door de openslaande deuren van het souterrain weer naar buiten op de gracht stapt. En kijk ook nog even terug op de fraaie voorgevel van dit Gemeentelijk Monument. De combinatie van warmrode bakstenen met witte spekbanden, het eenvoudig gedecoreerde witte houtwerk met groen geschilderde ramen en de mooie matzwarte kruispannen die zichtbaar zijn in de asymmetrische voorgevel met toren is duidelijk afwijkend, maar voegt zich tegelijkertijd naadloos in de omgeving.

De Jugendstil of Art Nouveau was een internationale stijl die zich ontwikkelde in heel Europa rond 1900 in de architectuur en de decoratieve kunsten. Omstreeks 1890 vinden jonge vormgevers en wat later ook architecten dat het welletjes is geweest met het hergebruik van historische (neo)stijlen. Deze Jugendstil gaf vooral een eigentijds levensgevoel weer, ze had geen boodschap of achterliggende filosofie. De organische kracht van de plant diende als uitgangspunt.

Hoe passend is deze stijl voor dit huis met zijn vele buitenruimtes van waaruit zowel het groen op de gracht als het groen van de binnenterreinen zo goed beleefbaar is? Terwijl je midden in de stad woont, op de grachtengordel, in het centrum van het gebied dat is aangewezen als Werelderfgoed door UNESCO. Maar ook om de hoek de Hartenstraat, één van de beroemde 9 straatjes, waar veel winkeltjes, cafétjes, koffiebarretjes en restaurantjes zitten.

***

A balcony on the canal or a rooftop oasis?

At first glance, the property does not stand out in the abutting canal façade of the Herengracht. But if you look closely you will see that this building has both a balcony and a bay-window on the canal side. This is very special; there are very few properties in the canal ring that have an outdoor space on the street and as well as a bay-window with an unprecedented view of the canal. And that’s not all. Also at the rear light comes in on all floors. The highlight is a spacious roof terrace with a breathtaking view of Amsterdam’s rooftop landscape.

When this part of the canal belt was laid out in 1612, it was decided that the yards along the canal were to be used for housing and the yards in the side streets for stores and businesses. The lots in the cross streets were relatively very expensive. This had to do with the building possibilities: unlike the canal-side lots, the entire lot could be built on but the maximum building height was limited. The plots along the canal were much larger but only part of them could be built on; the rest was reserved for gardens. Living along the canal cost money and the stores in the side streets brought in money, was the idea. Because of their location, the corner yards, such as the one on which Herengracht 238 was built, were highly suitable for commercial functions and were even more expensive per square metre than the yards along the streets and canals. That there are windows in the rear façade at Herengracht 238 is special for the shallow houses on the corner of the building block. It is also an advantage that the entire property is one residential building, no upstairs or downstairs neighbors and no home-owners association, or in the Netherlands, the VvE.

The original 17th-century building with stepped gable can be seen on the drawing by Caspar Philips. It formed a twin with nr 240, both built around 1620, for the owner the blacksmith P.T. Pendavingh by carpenter H.P. Mijnarends. In 1902 the house was largely renovated and provided with a new façade in Art Nouveau style, but in the basement some details of the old house are still legible. The building plans from 1902 have been preserved. The now photogenic front door best shows the style and form of its day, being Art Nouveau. Constructively speaking, this door is a panel door. The special feature is not in the panels but in the finish of the styles and sills where the curved “bracing-style” of the lower panel stands out the most. The machining of the top and bottom edges of the long center panels is indicative of this era, as are the bevels of the glass panels, reminiscent of 16th-century decoration.

In the hallway, as it should be, there are white marble tiles. The current tiles were installed in 1996, but old photos, in possession of the current owners, already show marble tiles. These also show the old staircase with a quarter to the first floor and the special detail of a pilaster of marble slab with cornice and base in the plinth. That pilaster is still present and forms together with the closed doorway to the anteroom and adjacent WC. On the ground-floor is the front room with a simply decorated stucco ceiling and the kitchen in the rear extension. A skylight provides daylight in the kitchen. From the kitchen, the current residents installed a service elevator to the upstairs sitting room. It is possible that the joists and flue here are still elements of the 17th century house, but these are currently hidden behind paneling. The straight flight staircase to the first floor, installed in 1996, is easily walkable. From the bay-window, next to the open-fire, the view from this floor along the length of the canal is breathtaking. The tree facing north-east in relation to the house provides a lot of atmosphere but does not take away any sun from the house. At the rear, this floor is also lit with natural light through a rod window. A two-quarter open staircase leads to the next floor, and the old staircase pillars are a special detail as you walk up. The staircase is even lit with natural light from a skylight; in this house, light comes from all directions. The second-floor now houses a pantry kitchen, the bathroom and a large front bedroom, which offers access to the balcony. And from the balcony, again a fantastic view over the canal and the façades of the other side of the Herengracht where there lies a few additional architectural gems to admire daily. The window arrangement in the French doors and the window are designed so that you always have a clear view when standing or sitting and that is not obstructed by a rod. In those days it was possible to make larger panes of glass. A sticking staircase at the rear gives access to the roof floor. This is clearly a new addition in the 1902 remodel, with slimmer beams and a wooden boarding between the beams of the flat roof. Again, unobstructed views out of the arched-window. Together with the sloping roof on the front façade, this gives the room a special character. This is reinforced by the spacious and comfortable roof terrace adjacent to this room. This is surely an oasis in the centre of the city! Total tranquility in green surroundings by the flower pots on this terrace overlooking the trees in the courtyard and the unsurpassed roof landscape of Amsterdam. No city noise here, you only hear the birds. How many outdoor spaces can a building on the canal have?

When we descend to the ground-floor again, here you will find the access to the basement from the kitchen. And what an unexpected space! At the moment it is a functional space with a new tiled floor. But look at the beams: in a number of them remnants can still be seen of a typical seventeenth-century beam profiling.  And a rounded notch for walking under the beam. Together with the famous Dutch white tiles, or ‘Witjes, which according to information from the current owner are also built with tiles, these are all elements that refer to the old seventeenth-century house. In the extension under the kitchen, during the renovation in 1996, parts of the old rainwater drainage system were found, which was used indoors to drain the rear roof via a gutter into the canal. This is unique in Amsterdam: there are basically no rainwater drains visible on the façade. Just look at that when you step through the French doors of the basement back out onto the canal. And also look back at the beautiful façade of this Municipal Monument. The combination of warm red bricks with white soapstone bands, the simply decorated white woodwork with green-painted windows and the beautiful matte black and white checker-board tiles visible in the asymmetrical façade with its tower front is clearly different, but at the same time blends seamlessly into its surroundings.

How appropriate is this style for this house with its many outdoor spaces from which both the greenery of the canal and the greenery of the courtyards can be so easily experienced?


Onze Partners

Hartelijk dank aan onze Partners voor het mede mogelijk maken van het Nationaal Monumenten Portaal.