Even voorstellen: Eric van Grieken, ambassadeur Donatus Verzekeringen
Een monument taxeren en verzekeren is niet hetzelfde als bij een regulier pand. Dat is misschien wel de eerste en belangrijkste les voor monumenteigenaren. We vragen Eric van Grieken, Ambassadeur bij Donatus Verzekeringen, naar de fijne kneepjes van het verzekeringsvak, de valkuilen voor eigenaren, en waarom een goede verzekering verder gaat dan een polis.
"Een monument moet aan bepaalde kwalificaties voldoen. Als er brand of schade plaatsvindt, moet het weer in de originele staat worden hersteld. Die herbouwwaarde is niet om te rekenen naar economische waarde of andersom. Het zijn echt twee verschillende meetentiteiten."
Herbouwwaarde, niet de marktwaarde
Waar een gewoon pand wordt getaxeerd op economische waarde – de marktwaarde dus – draait het bij monumenten om de herbouwwaarde. En dat is een wezenlijk verschil. "Een monument moet aan bepaalde kwalificaties voldoen", legt Van Grieken uit. "Als er brand of schade plaatsvindt, moet het weer in de originele staat worden hersteld. Die herbouwwaarde is niet om te rekenen naar economische waarde of andersom. Het zijn echt twee verschillende meetentiteiten."
Donatus verzekert en taxeert al bijna 175 jaar kerken en monumenten en doet dat volgens strakke methodieken die steeds opnieuw worden getoetst. "Wij keuren ons eigen vlees, daar wordt weleens kritiek op geleverd", zegt Van Grieken eerlijk. "Maar de instanties die ons beoordelen, zijn blij dat wij het doen. Onze taxaties geven de herbouwwaarde nauwkeurig weer, met een bandbreedte van plus en min 10 procent."
“"Wij keuren ons eigen vlees, daar wordt weleens kritiek op geleverd. Maar de instanties die ons beoordelen, zijn blij dat wij het doen. Onze taxaties geven de herbouwwaarde nauwkeurig weer, met een bandbreedte van plus en min 10 procent.”
Het risico van onderverzekering
Veel monumenteigenaren gaan voor de goedkoopste optie of vragen een taxateur in de buurt. Maar dat kan verkeerd uitpakken. De techniek en kennis die nodig zijn voor een juiste monumententaxatie zijn specifiek. Bij Donatus ben je volgens Van Grieken vrijwel niet onderverzekerd: de bedragen worden geïndexeerd en eigenaren of beheerders van grote monumentale gebouwen krijgen periodiek persoonlijk bezoek om de hele portefeuille door te nemen.
Een taxatie blijft tot vijftien jaar geldig en de bijzondere en ingewikkelde panden worden persoonlijk bezocht en getaxeerd. De meer eenvoudige objecten worden tegenwoordig sneller en efficiënter van een waardebepaling voorzien. Hierdoor gaat Donatus mee met de tijd.
Nieuwe technieken, nieuwe uitdagingen
Elk monument is specifiek, maar Donatus zet steeds meer moderne middelen in om de taxatie nauwkeurig te maken: drones, digitale inmeettechnieken en kubieke meters. Taxateurs moeten voldoen aan de laatste normen en volgen net als het overige personeel een eigen academy voor permanente educatie. Hierdoor worden interne- en externe kennis en kunde opgelijnd om zo de leden beter te kunnen bedienen. Die kennis wordt ook afgestemd met partners zoals bijvoorbeeld de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en gemeentelijke monumentenorganisaties.
“ Je moet weliswaar als goed huisvader over je eigen erfgoed waken, maar dat is niet genoeg. Ook gemeenten hebben een instandhoudingsplicht, en dat betekent dat mensen steeds stringenter worden gewezen op een goed onderhoud van hun monument. En organisaties als bijvoorbeeld Bond Heemschut zitten er strak bovenop. En dat willen wij als verzekeraar ook, want we hebben nu eenmaal duidelijke voorwaarden.”
Welke schades komen het meest voor bij monumenten?
Bij kerken is onderhoud nog weleens een ondergeschoven kindje, vertelt Van Grieken. “Dat komt veelal door een gebrek aan geld. De begroting laat het niet altijd toe. "Dan lees je weleens in de pers dat er een stukje dak naar beneden valt of iets, en stel je voor dat er dan net mensen langs lopen. Daarnaast zien we ook steeds vaker schades door klimatologische veranderingen, zoals wateroverlast of ernstige stormschade. Je moet weliswaar als goed huisvader over je eigen erfgoed waken, maar dat is niet genoeg. Ook gemeenten hebben een instandhoudingsplicht, en dat betekent dat mensen steeds stringenter worden gewezen op een goed onderhoud van hun monument. En organisaties als bijvoorbeeld Bond Heemschut zitten er strak bovenop. En dat willen wij als verzekeraar ook, want we hebben nu eenmaal duidelijke voorwaarden. Voldoet een eigenaar daar niet aan, dan kan deze een toeslag verwachten of een gesprek om met elkaar te kijken hoe we het toch kunnen oplossen. Redelijkheid voert daarbij altijd de boventoon. Donatus heeft leden, geen klanten. De kern is dat een monument in goede staat moet kunnen worden overgedragen aan komende generaties."
Een punt dat Van Grieken aankaart: veel monumenten als bijvoorbeeld kerken worden bemenst door vrijwilligers. "Deze mensen zijn onmisbaar en van goede wil, -maar in sommige gevallen wel een kwetsbare schakel in de keten." Hij schetst een herkenbaar beeld: kaarsjes onder een gordijn plaatsen of vijf verlengsnoeren van goedkope makelij voor de kerstboom. "En aan het einde brandt de hele boel." Donatus investeert daarom in preventie: van voorlichting via adviseurs en een eigen magazine tot het onder de aandacht brengen van automatische blusinstallaties of andere preventieve middelen.
Samenwerking met veiligheidsregio's
Donatus vindt het bovendien belangrijk dat alle veiligheidsregio's in Nederland kennis hebben over de aanwezige monumenten in hun regio’s en maatregelen die in geval van brand / overstroming / storm / hagel en sneeuw genomen moeten worden. Een pijnlijk voorbeeld: een brand in een kerk in de Randstad, waarbij de bluswatervijver vol modder stond en de koppelstukken van de brandweer niet pasten, omdat de leidingen waren veranderd. "De kerk brandde af en moest opnieuw worden opgebouwd. Als we met elkaar kunnen zorgen dat dit beter geregeld is, voorkomen we dat."
Het grootste misverstand over verzekeringen
Wat Van Grieken het liefst uit de wereld helpt? "Het grootste misverstand zijn de kleine lettertjes. Mensen denken dat verzekeraars proberen die kleine lettertjes te handhaven om maar niet uit te keren. Maar wij zijn een onderlinge verzekeraar, zonder commercieel doel en proberen altijd met onze leden tot een goede oplossing te komen. We dragen elkaars lusten en lasten. Winst die we maken gaat grotendeels terug naar de leden in de vorm van premierestitutie. De afgelopen tien jaar was dat rond de 30 procent van de bruto premie. Hoe beter je als eigenaar op je zaak past, en hoe minder schade er kan optreden, hoe meer je terugkrijgt. Dat moet je mensen wel duidelijk maken."
Tot slot: tip voor monumenteigenaren
Van Grieken adviseert eigenaren om metingen te laten doen naar de risico's in hun omgeving en zich daartegen te wapenen. “Dan kun je schade in een vroeg stadium beperken en dat komt iedereen ten goede. Nu komt de melding van een schade gewoon binnen en gaan we achteraf kijken wat er aan de hand is. Kost het geld? Ja. Bespaart het geld? Ja. Dat besef moeten en gaan we met meer partijen onder de aandacht brengen."